Związek Sybiraków - Odział Wrocław
Historia Oddziału we Wrocławiu

Znaki pamięci

  W kwietniu 1989 roku, zgodnie z sugestią Zarządu Głównego Związku Sybiraków następuje podział Zarządu Dolnośląskiego Związku Sybiraków utworzonego w 1989 roku, na samodzielne Oddziały Wojewódzkie Związku Sybiraków w Jeleniej Górze, Legnicy, Wałbrzychu i Wrocławiu.

  Na pierwsze miejsce w działaniu Zarządu Wojewódzkiego Związku Sybiraków we Wrocławiu, wysuwają się następujące zagadnienia:
- przyjmowanie i ewidencjonowanie zgłaszających się Sybiraków
- poszukiwanie siedziby dla Biura Związku

  Otrzymanie od Władz Miasta jakiegokolwiek pomieszczenia, okazuje się sprawą niezwykle trudną.
Pierwszą siedzibą staje się jedynie biurko i możliwość korzystania z telefonu w Polskim Towarzystwie Ludoznawczym przy ul. Szewskiej 36 we Wrocławiu. To tymczasowe miejsce oferuje nam Sekretarz Generalny Towarzystwa dr Antoni Kuczyński.
Można powiedzieć - że z a i s t n i e l i ś m y , tworząc Związek ludzi "ociosanych". Przypominają o tym artykuły w Gazecie Robotniczej z marca 1989 roku i w Nowinach Jeleniogórskich z kwietnia 1989 roku.

  Niestety, rytm pracy zostaje zakłócony wewnętrznym dążeniem niektórych członków Zarządu Wojewódzkiego Oddziału do oderwania się od struktury Zarządu Głównego Związku Sybiraków. Podejmowane działania pozostałych członków Zarządu Oddziału Wojewódzkiego oraz Prezesów i członków Zarządów Kół - apelujących o zachowanie jedności, zostaje uwieńczona sukcesem. Tylko 17 członków odchodzi z macierzystego Związku Sybiraków tworząc Związek Sybiraków III R.P. (po pewnym okresie, niektórzy powracają do macierzystego Związku Sybiraków), pozostali członkowie Zarządu Oddziału wybierają nowy Zarząd Oddziału Wojewódzkiego, a na Prezesa powołują kol. Jana Fenca.

  W tym okresie notuje się największy wkład pracy członków w Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Oddziału, powołanej na podstawie Ustawy z dnia 21.01.1991 r. "O kombatantach i niektórych Osobach Represjonowanych" (Dz. U. nr 17 poz. 75) określającej sposób i tryb weryfikacji.

  Komisja Wojewódzka, której członkowie po przeszkoleniu w Warszawie, przystępują do samodzielnej pracy, powołuje przy Kołach Związku Sybiraków Komisje Weryfikacyjne, które po przeszkoleniu przystępują do przyjmowania i wstępnego sprawdzania dokumentów składanych przez Sybiraków.
Wiarogodność złożonych dokumentów i kwestionariuszy sprawdza Komisja Wojewódzka (ponad 6.100 kwestionariuszy i około 42.000 załączników), opracowuje rekomendacje oraz wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich. Komisja uzyskuje uprawnienia działania w imieniu Zarządu Głównego Związku Sybiraków oraz zgodę Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie do korzystania z programu komputerowego Urzędu - co w zasadniczy sposób pozwala przyśpieszyć tryb przyjmowania dokumentów przez Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Przed przekazaniem dokumentów do Urzędu w Warszawie, są one wprowadzane do bazy komputerowej Oddziału i stanowią podstawę ewidencji naszych członków oraz historii pobytu na "Nieludzkiej Ziemi" Prace te od początku i do dnia dzisiejszego wykonywane są pod osobistym nadzorem Prezesa Oddziału kol. Jana Fenca.
Najofiarniejsi w pracy członkowie Komisji Weryfikacyjnej, zostali na wniosek Wojewody Wrocławskiego wyróżnieni odznaczeniami państwowymi, nadanymi przez Prezydenta R.P. Lecha Wałęsę, a przez Prezesa Związku Sybiraków pana Ryszarda Reiffa Honorowymi Odznakami Sybiraka.

  W związku z nowym podziałem administracyjnym Kraju - na podstawie Uchwały III Krajowego Zjazdu Delegatów w Jeleniej Górze (1998 r.) z dniem 1.01.1999 roku Zarządy Wojewódzkie Oddziałów "tracą" nazwę Wojewódzkie i przekształcają się w Zarządy Oddziałów.

  Zarząd Oddziału odbywa stałe systematyczne swoje posiedzenia z udziałem Prezesów poszczególnych Kół zgrupowanych w Oddziale Wrocławskim - w każdy pierwszy wtorek miesiąca, a w okresie między posiedzeniami odbywa się posiedzenie Prezydium Zarządu Oddziału w każdy trzeci piątek miesiąca.

  Koła Związku z terenu miasta Wrocławia, pełnią dyżury dla swoich członków w biurze Oddziału, w godzinach od 11,oo do 14,30 w następującej kolejności: poniedziałek - Koło Wrocław Fabryczna, wtorek - Wrocław Krzyki, środa - Wrocław Psie Pole, czwartek - Wrocław Stare Miasto, piątek - Wrocław Śródmieście.

 Rozpoczęta jeszcze w czasie działania "grupy inicjatywnej" w roku 1988 współpraca z proboszczem parafii pw. św. Elżbiety Węgierskiej przy ul. Grabiszyńskiej 101 we Wrocławiu ks. prałatem dr Franciszkiem Głodem, późniejszym kapelanem Sybiraków - rozwija się wspaniale, a Sybiracy pozyskują wielkiego opiekuna i przyjaciela. Desygnację na kapelana Sybiraków wręcza ks. Henryk Kardynał Gulbinowicz, Metropolita Wrocławski a kościół pw. św. Elżbiety Węgierskiej staje się kościołem Sybirackim w którym w każdą ostatnia niedzielę miesiąca o godz. 16,oo odprawiana jest msza święta dla Sybiraków, ich Rodzin i Przyjaciół.

  Po mszy świętej Sybiracy zawsze są zapraszani do Sali katechetycznej im. Patrona Sybiraków św. Rafała Kalinowskiego na wspólne spotkania z księdzem kapelanem i Prezesem Oddziału, na którym omawiane są różne, interesujące Sybiraków tematy. Staraniem naszego kapelana, Sybiracy uczestniczą w religijnych i wypoczynkowych spotkaniach w ośrodkach parafialnych w Jelczu-Laskowicach i Jugowicach.
Ksiądz kapelan patronuje wszystkim naszym inicjatywom i poczynaniom, w tym umieszczeniem pamiątkowej Tablicy Sybirackiej w kościele pod pięknym witrażem, fundacji księdza kapelana, upamiętniającym martyrologię Polaków w czasie II Wojny Światowej.

  Utrzymanie jedności Związku Sybiraków pozwala na intensywniejsza pracę nad realizacją podjętych przez Związek zadań, takich jak:

  • uzyskiwania dla Sybiraków uprawnień kombatanckich oraz pomoc w ubieganiu się o uprawnienia inwalidy wojennego
  • podejmowanie starań o uzyskanie odszkodowań za katorżniczą pracę i pobyt na Nieludzkiej Ziemi
  • upamiętnianie martyrologii Polaków na Wschodzie, w postaci tablic, obelisków, pomników, symbolicznych mogił
  • upowszechnianie wspomnień z zesłań na Nieludzkiej Ziemi (proza, poezja)
  • powoływanie wśród młodzieży Kapituł Pamięci i przekazywanie im opieki nad sybirackimi miejscami i znakami pamięci
  • zapraszanie młodzieży szkolnej i harcerskiej na uroczystości Sybirackie, oraz uczestniczenie w uroczystościach szkolnych i harcerskich
  • prowadzenie w szkołach pogadanek na tematy związane z martyrologia Polaków na Wschodzie.

  W omawianiu tych, jakże bolesnych spraw, w dążeniu do realizacji postawionych przed nami zadań, z a w s z e towarzyszy nam hasło z obchodzonego w latach 1992/1993 Roku Sybiraka:

.... Pamięć zmarłym - żyjącym pojednanie ....

  Zarządy Kół i Oddziałów Związku Sybiraków włączają się do prac na rzecz sprowadzania do Polski rodaków z dalekich ziem byłego Związku Radzieckiego.

  O dobrej pracy poszczególnych Zarządów i zaangażowaniu w pracy społecznej Prezesów i członków Związku, świadczą nasze osiągnięcia, oraz życzliwość i zrozumienie z jaką spotykamy się u władz Państwowych, Samorządowych. Wojskowych i Kościelnych oraz u Organizacji Kombatanckich. Życzliwość ta przejawia się nie tylko w czasie oficjalnych kontaktów, lecz szczególnie uwidacznia się w uczestniczeniu w naszych uroczystościach, takich jak Akademie czy uroczyste sybirackie msze święte.

  W Szkołach z którymi podpisano Porozumienia o współpracy oraz przy Kołach Związku Sybiraków powoływane są Kluby Wnuków Sybiraka. Największy Klub Wnuków Sybiraka powołany został przy Kole Związku Sybiraków Wrocław-Śródmieście. Członkiem Klubu może być wnuk Sybiraczki lub Sybiraka bez względu na wiek.
Zadaniem Klubu Wnuka Sybiraka - jest dbanie o historyczny przekaz tego, co babcie i dziadkowie przeżyli na zesłaniu, oraz branie udziału w uroczystościach Sybirackich, natomiast Kapituły Pamięci powoływane w Szkołach mają za zadanie dbać o Sybirackie Znaki Pamięci (tablice, obeliski, pomniki, symboliczne groby, itp.), branie udziału w uroczystościach Sybirackich i zastępowanie Sybiraków w pocztach sztandarowych, organizowanie w swojej szkole uroczystości z okazji rocznic sybirackich, prowadzenie gazetek szkolnych, itp.),

  Oddział Związku Sybiraków organizuje stałe uroczystości:
- w rocznicę rozpoczęcia I masowych deportacji Polaków do ZSRR (10.02.1940 r.)
- w rocznicę najazdu Armii Czerwonej na Polskę (17.09.1939 r.); Dzień ten Związek ustanowił jako Dzień Sybiraka.

  Sybiracy, którzy jako członkowie rodzin żołnierzy armii gen. Władysława Andersa wyjechali z byłego ZSRR i przebywali następnie na terenie Afryki - powołali Klub pod Baobabem.